28.0 Muqaddimah Bab

Dalam banyak ayat al‑Qur'an, Allah menegaskan bahawa kekuatan umat tidak diukur dengan jumlah, kekayaan atau kekuasaan, tetapi dengan iman dan ketaatan kepada Allah.^[1]

Apabila iman hidup dalam hati manusia, masyarakat akan menjadi kuat walaupun jumlahnya sedikit. Sebaliknya apabila iman lemah, umat boleh menjadi sangat ramai tetapi tetap tidak mempunyai kekuatan.

Rasulullah ﷺ telah memberi amaran yang sangat jelas tentang keadaan ini.

Baginda bersabda:

يُوشِكُ الأُمَمُ أَنْ تَدَاعَى عَلَيْكُمْ كَمَا تَدَاعَى الأَكَلَةُ إِلَى قَصْعَتِهَا

“Hampir tiba suatu masa di mana bangsa‑bangsa lain akan mengerumuni kamu sebagaimana orang‑orang yang makan mengerumuni hidangan mereka.”^[2]

Para sahabat bertanya:

“Apakah kerana jumlah kami sedikit pada waktu itu?”

Baginda menjawab:

بَلْ أَنْتُمْ يَوْمَئِذٍ كَثِيرٌ، وَلَكِنَّكُمْ غُثَاءٌ كَغُثَاءِ السَّيْلِ

“Tidak. Bahkan kamu pada waktu itu ramai, tetapi kamu seperti buih di atas arus banjir.”^[2]

Baginda kemudian menjelaskan sebab keadaan ini:

وَلَيَقْذِفَنَّ اللَّهُ فِي قُلُوبِكُمُ الْوَهْنَ

“Allah akan melemparkan ke dalam hati kamu penyakit wahn.”^[2]

Para sahabat bertanya:

“Apa itu wahn?”

Baginda menjawab:

حُبُّ الدُّنْيَا وَكَرَاهِيَةُ الْمَوْتِ

“Cinta dunia dan takut mati.”^[2]

Hadith ini menunjukkan bahawa kelemahan umat bukan berpunca daripada kekurangan sumber atau jumlah manusia. Punca sebenar ialah penyakit yang masuk ke dalam hati manusia.

Apabila penyakit ini merebak dalam masyarakat, umat akan kehilangan kekuatan walaupun mereka memiliki segala sebab dunia.

Bab ini akan menjelaskan:

• apakah penyakit sebenar umat
• bagaimana penyakit ini berkaitan dengan Kerangka 3 Asbab
• dan apakah ubat yang ditunjukkan oleh al‑Qur'an dan sunnah.

Nota Kaki

• 1. Lihat Ali 'Imran 3:139.
• 2. Hadith “umat seperti buih” dan penyakit wahn, riwayat Abu Dawud (4297).

28.1 Penyakit Utama: Wahn

Rasulullah ﷺ menamakan penyakit umat dengan satu perkataan yang sangat ringkas tetapi sangat mendalam: wahn. Baginda menjelaskan bahawa wahn terdiri daripada dua unsur:

1. حب الدنيا — cinta dunia
2. كراهية الموت — takut mati

Cinta dunia bukan bermaksud manusia tidak boleh memiliki dunia. Islam tidak melarang manusia mempunyai harta, teknologi, kekuatan, pembangunan. Namun penyakit wahn berlaku apabila hati manusia bergantung kepada dunia sebagai sumber keselamatan dan kebahagiaan.

Apabila dunia menjadi pusat pergantungan hati, manusia akan mula takut kehilangan dunia. Dari sinilah lahir rasa takut kepada kehilangan harta, kehilangan kedudukan, kehilangan kuasa, kehilangan keselamatan dunia. Keadaan ini menyebabkan manusia tidak lagi berani hidup untuk Allah.

Kerana itu al‑Qur'an mengingatkan bahawa kehidupan dunia hanyalah sementara.

“Dan kehidupan dunia tidak lain hanyalah kesenangan yang menipu.”^[3]

Apabila manusia terperangkap dalam cinta dunia, seluruh cara berfikir dan bertindak akan berubah. Mereka mula melihat keselamatan, kejayaan dan masa depan melalui sebab‑sebab dunia semata‑mata. Di sinilah bermulanya kerosakan dalam pergantungan hati manusia, yang akan dijelaskan melalui analisis Kerangka 3 Asbab dalam bahagian seterusnya.

Nota Kaki

• 3. Ali 'Imran 3:185.

28.2 Simptom Penyakit Umat

Apabila penyakit wahn masuk ke dalam hati manusia, kesannya tidak berhenti pada individu sahaja. Penyakit ini akan merebak ke dalam masyarakat dan akhirnya membentuk keadaan umat secara keseluruhan.

Inilah sebabnya Rasulullah ﷺ menggambarkan umat pada waktu itu sebagai “buih di atas arus banjir.”^[1] Buih di atas arus kelihatan banyak, tetapi tidak mempunyai kekuatan. Ia bergerak mengikut arus dan tidak mampu menentukan arah sendiri.

Begitulah keadaan umat apabila penyakit wahn menguasai hati.

Beberapa simptom utama akan mula kelihatan dalam masyarakat:

1. Pergantungan kepada sebab dunia

Manusia mula melihat keselamatan dan kejayaan melalui sebab‑sebab dunia seperti kuasa politik, kekuatan ekonomi, teknologi, pengaruh manusia. Sebab‑sebab ini dianggap sebagai penentu masa depan umat. Padahal al‑Qur'an menegaskan bahawa kemenangan sebenar datang daripada Allah.

“Jika Allah menolong kamu, maka tiada siapa yang dapat mengalahkan kamu.”^[2]

2. Ketakutan kepada makhluk

Apabila pergantungan kepada dunia meningkat, ketakutan kepada makhluk juga akan meningkat. Manusia mula takut kepada kuasa manusia, tekanan masyarakat, kehilangan kedudukan, kehilangan keselamatan dunia. Padahal al‑Qur'an mengingatkan bahawa orang beriman tidak sepatutnya takut kepada makhluk.

“Maka janganlah kamu takut kepada mereka, tetapi takutlah kepada‑Ku.”^[3]

3. Kehilangan keberanian dalam agama

Apabila cinta dunia menguasai hati, manusia akan mula mengelakkan pengorbanan dalam agama. Mereka tidak lagi bersedia untuk berkorban harta, berkorban masa, menghadapi kesusahan di jalan Allah. Padahal jalan para Nabi sentiasa dipenuhi dengan mujahadah dan pengorbanan.^[4]

4. Agama menjadi identiti, bukan kehidupan

Dalam keadaan ini, agama masih wujud dalam masyarakat, tetapi peranannya menjadi semakin lemah. Agama mungkin masih kelihatan dalam bentuk simbol, budaya, institusi. Namun iman tidak lagi menjadi pusat kehidupan manusia. Inilah keadaan yang digambarkan oleh Nabi ﷺ sebagai ramai tetapi lemah.

Kesimpulan Bahagian Ini

Penyakit umat bukan sekadar masalah politik atau ekonomi. Ia bermula daripada kerosakan dalam hati manusia. Apabila hati dipenuhi cinta dunia, manusia mula menggantungkan kehidupan kepada sebab‑sebab dunia. Di sinilah bermulanya perubahan besar dalam struktur keyakinan umat, yang akan dijelaskan melalui analisis Kerangka 3 Asbab dalam bahagian seterusnya.

Nota Kaki

• 1. Hadith “umat seperti buih di atas arus banjir”, riwayat Abu Dawud (4297).
• 2. Surah Ali 'Imran 3:160.
• 3. Surah Ali 'Imran 3:175.
• 4. Lihat Surah Al‑Ankabut 29:69 tentang mujahadah di jalan Allah.

28.3 Penyakit Umat dan Kerangka 3 Asbab

28.3.1 Iman Sebagai Pemboleh Ubah Induk

Masalah umat tidak terhad kepada satu bidang sahaja. Ia kelihatan pada:

• ekonomi,
• politik,
• pendidikan,
• teknologi,
• dan seluruh struktur kehidupan manusia.

Namun semua bidang ini bergantung kepada satu perkara yang lebih asas, iaitu keadaan hati manusia terhadap Allah.

Kerangka 3 Asbab tidak menyederhanakan masalah umat, tetapi mengenal pasti akar yang menghubungkan semua cabang. Dalam pandangan Tauhidi, iman ialah pemboleh ubah induk yang menentukan arah seluruh kehidupan manusia.

Apabila iman rosak, manusia akan menyusun ekonomi, politik, pendidikan dan teknologi atas asas yang salah. Sebaliknya apabila iman hidup, seluruh sistem ini akan tunduk kepada kehendak Allah dan bergerak sebagai alat ketaatan, bukan sebagai pusat pergantungan.

“Dan sesiapa yang beriman kepada Allah, nescaya Dia akan memberi petunjuk kepada hatinya.”^[1]

Ayat ini menunjukkan bahawa perubahan sebenar bermula daripada hati yang mendapat hidayah. Apabila hati manusia dipandu oleh Allah, seluruh keputusan hidup akan berubah. Dari sinilah bermulanya perubahan umat.

28.3.2 Fungsi Kerangka 3 Asbab dalam Mendiagnosis Umat

Kerangka 3 Asbab membantu kita memahami dengan lebih jelas mengapa penyakit wahn boleh melemahkan umat.

Dalam pandangan Tauhidi, sebab-sebab dalam kehidupan manusia terbahagi kepada tiga kategori utama:

1. Asbab Mutlak
2. Asbab Fitrah
3. Asbab Zulumat

Asbab Mutlak ialah sebab yang datang daripada wahyu dan mempunyai janji daripada Allah, seperti iman, amal soleh, dakwah, doa, sabar, syura. Allah meletakkan janji-Nya pada sebab-sebab ini.

“Sesiapa yang taat kepada Allah dan Rasul-Nya, maka sesungguhnya dia telah mencapai kemenangan yang besar.”^[2]

Asbab Fitrah pula ialah sebab-sebab tabi‘i yang Allah ciptakan dalam alam, seperti makanan yang mengenyangkan, air yang menghilangkan dahaga, ubat yang merawat penyakit. Sebab-sebab ini berlaku secara konsisten dengan izin Allah, tetapi tidak mempunyai janji mutlak daripada Allah.

Asbab Zulumat ialah sebab yang terbentuk daripada persetujuan dan struktur masyarakat manusia, seperti sistem politik, sistem ekonomi, teknologi, kuasa sosial. Sebab-sebab ini bergantung kepada kesepakatan manusia dan boleh berubah mengikut masa dan tempat.

28.3.3 Bagaimana Penyakit Wahn Merosakkan Susunan Asbab

Masalah besar umat berlaku apabila susunan pergantungan ini menjadi terbalik.

Dalam keadaan yang sihat, manusia:

• berpegang teguh kepada Asbab Mutlak,
• menggunakan Asbab Fitrah,
• dan mengurus Asbab Zulumat.

Namun apabila penyakit wahn masuk ke dalam hati, manusia mula menggantungkan harapan kepada Asbab Fitrah dan Asbab Zulumat, lalu mengabaikan Asbab Mutlak.

Di sinilah kerosakan umat menjadi menyeluruh. Ekonomi tidak lagi dibina atas amanah dan taqwa, tetapi atas kerakusan dan ketakutan. Politik tidak lagi menjadi khidmat kepada agama, tetapi menjadi perebutan kuasa. Pendidikan tidak lagi membina iman, tetapi hanya membina alat untuk dunia. Teknologi tidak lagi menjadi khadam, tetapi diangkat menjadi sumber pergantungan.

Oleh itu, masalah pada mana-mana bidang bukanlah masalah yang berdiri sendiri. Ia hanyalah cabang kepada masalah yang lebih dalam, iaitu kerosakan iman dan kerosakan pergantungan hati.

28.3.4 Dalil Tauhidi: Kemenangan Bukan daripada Sebab Dunia

Apabila keadaan ini berlaku, umat akan kehilangan sumber kekuatan sebenar. Kerana itu al-Qur'an menegaskan bahawa kemenangan tidak datang daripada Asbab Fitrah atau Asbab Zulumat, tetapi daripada Allah semata-mata.

“Dan kemenangan itu tidak datang melainkan daripada Allah.”^[3]

Ayat ini tidak menafikan kewujudan sebab-sebab dalam kehidupan manusia. Namun ia menegaskan bahawa sebab-sebab tersebut tidak mempunyai kuasa memberi kesan. Kuasa sebenar hanyalah milik Allah.

Manusia boleh menggunakan sebab-sebab dunia sebagai alat, tetapi hati tidak boleh menggantungkan harapan kepadanya. Apabila manusia menyandarkan kemenangan kepada kekuatan ekonomi, teknologi, sistem politik, kekuatan ketenteraan atau kuasa manusia, maka pada saat itu pergantungan hati telah berpindah daripada Allah kepada makhluk.

Di sinilah bermulanya penyakit tauhid dalam umat.

28.3.5 Rumusan Tauhidi Bahagian Ini

Kerangka 3 Asbab membantu menjelaskan bahawa kekuatan sebenar umat bukan terletak pada sebab-sebab dunia, tetapi pada hubungan hati manusia dengan Allah melalui Asbab Mutlak.

Apabila umat menghidupkan iman, amal soleh, dakwah, mujahadah, sabar dan syura, maka Allah akan menurunkan pertolongan-Nya. Inilah sunnatullah yang berlaku dalam sejarah para Nabi dan para sahabat.

Dengan kata lain, iman ialah pemboleh ubah induk. Apabila iman rosak, semua cabang kehidupan akan rosak. Apabila iman hidup, semua cabang kehidupan boleh dibetulkan di bawah kehendak Allah.

Nota Kaki

• 1. At-Taghabun 64:11.
• 2. Al-Ahzab 33:71.
• 3. Ali 'Imran 3:126.

28.4 Penyakit Pertama: Pergantungan kepada Asbab Zulumat

Apabila penyakit wahn masuk ke dalam hati manusia, salah satu kesan yang paling jelas ialah pergantungan kepada Asbab Zulumat.

Asbab Zulumat ialah sebab‑sebab yang terbentuk daripada sistem dan persetujuan manusia, seperti kuasa politik, sistem ekonomi, teknologi, struktur sosial. Semua ini wujud dalam kehidupan manusia dan boleh digunakan sebagai alat pengurusan kehidupan. Namun ia tidak mempunyai kuasa mutlak untuk memberi manfaat atau menolak mudarat.

Masalah timbul apabila manusia mula menggantungkan harapan dan keselamatan kepada sebab‑sebab ini. Sebahagian manusia mula percaya bahawa sistem politik boleh menyelamatkan umat, kekuatan ekonomi menentukan masa depan manusia, teknologi mampu menyelesaikan semua masalah manusia, kuasa manusia boleh menentukan nasib masyarakat.

Apabila keyakinan seperti ini menguasai hati, manusia mula melihat dunia melalui kuasa sistem dan makhluk. Padahal al‑Qur'an menegaskan bahawa segala kekuasaan sebenar hanyalah milik Allah.

“Katakanlah: Wahai Allah, Pemilik segala kerajaan. Engkau memberi kekuasaan kepada siapa yang Engkau kehendaki dan Engkau mencabut kekuasaan daripada siapa yang Engkau kehendaki.”^[1]

Ayat ini menunjukkan bahawa kuasa politik, kekayaan dan kekuatan dunia bukanlah penentu sebenar perjalanan sejarah manusia. Semua itu berada di bawah kehendak Allah. Kerana itu, apabila manusia menjadikan Asbab Zulumat sebagai tempat pergantungan hati, mereka sebenarnya sedang memindahkan kebergantungan daripada Allah kepada makhluk. Inilah salah satu bentuk syirik sebab yang boleh melemahkan iman umat.

Dalam Kerangka 3 Asbab, Asbab Zulumat hanya boleh digunakan sebagai alat pengurusan kehidupan, tetapi tidak boleh dijadikan sandaran hati. Apabila umat menggantungkan masa depan mereka kepada sistem dunia, mereka sebenarnya sedang menjauhkan diri daripada sumber kekuatan sebenar, iaitu pertolongan Allah.

Nota Kaki

• 1. Surah Āli 'Imrān 3:26.

28.5 Penyakit Kedua: Pergantungan kepada Asbab Fitrah

Selain pergantungan kepada Asbab Zulumat, penyakit wahn juga menyebabkan manusia menggantungkan harapan kepada Asbab Fitrah.

Asbab Fitrah ialah sebab‑sebab tabi‘i yang Allah ciptakan dalam alam, seperti makanan yang mengenyangkan, ubat yang merawat penyakit, kekuatan fizikal, teknologi yang memudahkan kehidupan. Semua ini adalah sebahagian daripada sunnatullah dalam alam. Islam tidak menolak kewujudan sebab‑sebab ini dan manusia dibenarkan menggunakannya dalam kehidupan.

Namun masalah muncul apabila manusia mula menyandarkan kuasa kepada sebab‑sebab tersebut. Sebahagian manusia mula percaya bahawa kekuatan ketenteraan menjamin keselamatan, teknologi menentukan kemajuan manusia, kekayaan menentukan kebahagiaan, kekuatan fizikal menentukan kemenangan.

Apabila keyakinan seperti ini menguasai hati, manusia mula melihat sebab‑sebab alam sebagai sumber kesan. Padahal al‑Qur'an mengingatkan bahawa segala sesuatu yang berlaku dalam alam berada di bawah kehendak Allah.

“Jika Allah menimpakan kepadamu suatu mudarat, maka tiada siapa yang dapat menghilangkannya melainkan Dia. Dan jika Dia menghendaki kebaikan untukmu, maka tiada siapa yang dapat menolak kurnia‑Nya.”^[1]

Ayat ini menunjukkan bahawa sebab‑sebab alam tidak mempunyai kuasa mutlak untuk memberi manfaat atau menolak mudarat. Kuasa sebenar hanyalah milik Allah.

Dalam Kerangka 3 Asbab, Asbab Fitrah boleh digunakan sebagai alat dalam kehidupan, tetapi hati tidak boleh menggantungkan harapan kepadanya. Apabila manusia menyandarkan keselamatan dan kejayaan kepada sebab‑sebab alam, mereka sebenarnya sedang memindahkan pergantungan hati daripada Allah kepada makhluk. Inilah salah satu bentuk syirik sebab yang sering berlaku tanpa disedari.

Apabila keadaan ini merebak dalam masyarakat, umat akan kehilangan sumber kekuatan sebenar, kerana mereka telah menggantikan pergantungan kepada Allah dengan pergantungan kepada sebab‑sebab dunia.

Nota Kaki

• 1. Surah Yunus 10:107.

28.6 Penyakit Ketiga: Mengabaikan Asbab Mutlak

Apabila manusia mula bergantung kepada Asbab Fitrah dan Asbab Zulumat, satu kesan besar akan berlaku: Asbab Mutlak mula diabaikan.

Asbab Mutlak ialah sebab yang datang daripada wahyu dan mempunyai janji daripada Allah. Antaranya ialah: iman, amal soleh, dakwah, doa, mujahadah, sabar, syura. Allah meletakkan janji‑Nya pada sebab‑sebab ini.

“Allah telah menjanjikan kepada orang‑orang yang beriman dan beramal soleh daripada kalangan kamu bahawa Dia pasti akan menjadikan mereka khalifah di bumi.”^[1]

Namun apabila penyakit wahn menguasai hati, manusia mula melihat sebab‑sebab dunia sebagai jalan utama untuk mencapai keselamatan dan kejayaan. Akibatnya, Asbab Mutlak menjadi semakin lemah dalam kehidupan umat. Sebahagian manusia mula melihat dakwah sebagai perkara sampingan. Sebahagian pula meninggalkan mujahadah dan pengorbanan di jalan Allah. Sebahagian yang lain menjadikan agama sekadar ibadah individu tanpa usaha membina umat.

Padahal al‑Qur'an menegaskan bahawa perubahan masyarakat bermula dengan perubahan dalam diri manusia.

“Sesungguhnya Allah tidak akan mengubah keadaan sesuatu kaum sehingga mereka mengubah apa yang ada dalam diri mereka.”^[2]

Perubahan dalam diri manusia ini berlaku melalui iman dan amal yang hidup, bukan melalui sebab‑sebab dunia semata‑mata. Dalam Kerangka 3 Asbab, kekuatan umat terletak pada menghidupkan Asbab Mutlak, kerana di situlah Allah meletakkan janji‑Nya. Apabila umat meninggalkan sebab‑sebab ini, mereka sebenarnya telah meninggalkan sumber kekuatan yang sebenar. Inilah sebab utama mengapa umat boleh menjadi ramai tetapi tetap lemah.

Nota Kaki

• 1. Surah An‑Nur 24:55.
• 2. Surah Ar‑Ra'd 13:11.

28.7 Akar Penyakit Umat: Kerosakan Pergantungan Hati

Apabila semua simptom penyakit umat diperhatikan dengan teliti, dapat dilihat bahawa semuanya berpunca daripada satu akar yang sama, iaitu kerosakan dalam pergantungan hati manusia. Hati manusia tidak lagi bergantung kepada Allah sebagai sumber segala kesan. Sebaliknya, ia mula bergantung kepada makhluk melalui sebab‑sebab dunia.

Pergantungan ini boleh berlaku melalui Asbab Zulumat seperti sistem, kuasa politik dan ekonomi; atau Asbab Fitrah seperti kekuatan fizikal, teknologi dan kekayaan. Apabila hati manusia menggantungkan keselamatan dan masa depan kepada sebab‑sebab ini, maka pergantungan kepada Allah menjadi lemah.

Padahal tauhid menuntut manusia menetapkan bahawa segala kesan datang daripada Allah semata‑mata.

“Jika Allah menimpakan kepadamu suatu mudarat, maka tiada siapa yang dapat menghilangkannya selain Dia. Dan jika Dia menghendaki kebaikan untukmu, maka Dia Maha Berkuasa atas segala sesuatu.”^[1]

Ayat ini menunjukkan bahawa makhluk tidak mempunyai kuasa untuk memberi manfaat atau menolak mudarat secara mutlak. Kuasa sebenar hanyalah milik Allah.

Dalam Kerangka 3 Asbab, keadaan hati yang sihat ialah apabila manusia menafikan kuasa sebab‑sebab makhluk, menetapkan bahawa kesan datang daripada Allah, dan menghidupkan Asbab Mutlak yang Allah tetapkan melalui wahyu.

Namun apabila pergantungan hati rosak, manusia mula melihat sebab‑sebab dunia sebagai penentu kehidupan. Di sinilah muncul penyakit wahn yang disebut oleh Rasulullah ﷺ: cinta dunia dan takut mati.^[2]

Cinta dunia menjadikan manusia bergantung kepada dunia. Ketakutan terhadap kehilangan dunia pula menjadikan manusia enggan berkorban di jalan Allah. Apabila keadaan ini merebak dalam masyarakat, umat akan kehilangan kekuatan walaupun mereka mempunyai jumlah manusia yang ramai dan sumber dunia yang banyak.

Kerana itu, kebangkitan umat tidak bermula dengan membina sistem atau mengumpulkan kekuatan dunia. Kebangkitan bermula dengan memperbaiki pergantungan hati manusia kepada Allah.

Nota Kaki

• 1. Surah Al‑An'am 6:17.
• 2. Hadith penyakit wahn, riwayat Abu Dawud (4297).

28.8 Ubat Penyakit Umat: Menghidupkan Tauhid

Apabila akar penyakit umat dikenal pasti sebagai kerosakan dalam pergantungan hati, maka ubatnya juga mesti bermula dengan memperbaiki tauhid dalam hati manusia.

Tauhid bukan sekadar pengakuan bahawa Allah itu Tuhan. Tauhid ialah keadaan hati yang menafikan kuasa semua makhluk, menetapkan bahawa kesan hanya datang daripada Allah, dan hidup dengan keyakinan penuh kepada janji Allah. Inilah makna sebenar kalimah Lā ilāha illāllāh.

“Maka ketahuilah bahawa tiada tuhan melainkan Allah.”^[1]

Ayat ini menunjukkan bahawa tauhid bukan sekadar lafaz di lidah, tetapi kefahaman yang hidup dalam hati.

Apabila tauhid hidup dalam hati manusia, pergantungan kepada makhluk akan hilang. Manusia tidak lagi melihat sistem sebagai penyelamat, kekuatan dunia sebagai penentu, manusia sebagai penguasa nasib. Sebaliknya mereka melihat bahawa segala sesuatu berada di bawah kehendak Allah.

Rasulullah ﷺ juga mendidik para sahabat dengan prinsip ini. Baginda bersabda:

إِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلِ اللَّهَ، وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ

“Apabila engkau meminta, mintalah kepada Allah. Apabila engkau meminta pertolongan, mintalah pertolongan kepada Allah.”^[2]

Hadith ini menunjukkan bahawa walaupun manusia menggunakan sebab‑sebab dalam kehidupan, pergantungan hati tetap hanya kepada Allah.

Dalam Kerangka 3 Asbab, memperbaiki tauhid bermaksud menafikan kuasa Asbab Fitrah, menafikan kuasa Asbab Zulumat, dan menghidupkan Asbab Mutlak yang Allah tetapkan melalui wahyu. Apabila tauhid kembali hidup dalam hati manusia, penyakit wahn akan hilang secara semula jadi. Manusia tidak lagi diperintah oleh cinta dunia, tetapi oleh cinta kepada Allah. Dan apabila hati manusia kembali bergantung kepada Allah, di situlah bermulanya kebangkitan sebenar umat.

Nota Kaki

• 1. Surah Muhammad 47:19.
• 2. Hadith riwayat al‑Tirmizi (2516).

28.9 Jalan Kebangkitan Umat

Apabila tauhid diperbetulkan dan pergantungan hati kembali kepada Allah, langkah seterusnya ialah menghidupkan Asbab Mutlak dalam kehidupan umat.

Kerangka 3 Asbab menjelaskan bahawa Allah meletakkan janji‑Nya pada sebab‑sebab tertentu yang datang daripada wahyu. Antara Asbab Mutlak yang menjadi jalan kebangkitan umat ialah:

• dakwah kepada Allah
• mujahadah di jalan Allah
• sabar dalam menghadapi ujian
• syura dalam kehidupan berjemaah
• amal soleh yang berterusan

Inilah jalan yang dilalui oleh para Nabi dan para sahabat. Al‑Qur'an menunjukkan bahawa pertolongan Allah datang apabila manusia bersungguh‑sungguh berjuang di jalan‑Nya.

“Dan orang‑orang yang bersungguh‑sungguh berjuang di jalan Kami, pasti Kami akan tunjukkan kepada mereka jalan‑jalan Kami.”^[1]

Ayat ini menunjukkan bahawa kebangkitan umat bukan bermula dengan kekuatan dunia, tetapi dengan mujahadah di jalan Allah. Melalui mujahadah ini, iman akan menjadi kuat, hati akan kembali bergantung kepada Allah, masyarakat akan berubah secara berperingkat.

Inilah sunnatullah yang berlaku dalam sejarah para Nabi. Rasulullah ﷺ tidak memulakan perubahan dengan membina sistem politik atau kekuatan ekonomi. Baginda memulakan perubahan dengan membangunkan iman manusia melalui dakwah dan pengorbanan. Daripada iman yang hidup ini lahir jamaah orang beriman, masyarakat yang bersatu, sistem yang adil. Dengan kata lain, sistem dan tamaddun tidak dibina secara langsung, tetapi lahir secara sunnatullah daripada manusia yang hatinya tunduk kepada Allah.

Apabila umat kembali menghidupkan Asbab Mutlak ini, pertolongan Allah akan turun sebagaimana yang berlaku kepada generasi Muhajirin dan Ansar. Dan di situlah bermulanya kebangkitan sebenar umat.

Nota Kaki

• 1. Surah Al‑'Ankabut 29:69.

28.10 Rumusan Bab

Bab ini menunjukkan bahawa kelemahan umat bukan berpunca daripada kekurangan jumlah manusia, teknologi atau kekayaan. Punca sebenar ialah penyakit dalam hati manusia, yang digambarkan oleh Rasulullah ﷺ sebagai wahn, iaitu cinta dunia dan takut mati.^[1]

Apabila penyakit ini masuk ke dalam hati, manusia mula menggantungkan harapan kepada Asbab Fitrah dan Asbab Zulumat, seperti kekuatan dunia, sistem dan kuasa manusia. Dalam keadaan ini, Asbab Mutlak yang Allah tetapkan melalui wahyu mula diabaikan. Akibatnya umat kehilangan sumber kekuatan sebenar walaupun mereka memiliki pelbagai sebab dunia.

Kerangka 3 Asbab menjelaskan bahawa kekuatan umat hanya akan kembali apabila pergantungan hati diperbetulkan. Ini berlaku apabila manusia menafikan kuasa sebab‑sebab makhluk, menetapkan bahawa kesan datang daripada Allah, dan menghidupkan Asbab Mutlak seperti dakwah, mujahadah, sabar dan amal soleh.

Inilah jalan yang dilalui oleh para Nabi dan para sahabat. Apabila iman hidup dalam hati manusia, masyarakat akan berubah. Apabila masyarakat berubah, sistem akan terbina. Dan apabila sistem terbina daripada manusia yang tunduk kepada Allah, maka lahirlah tamaddun yang diberkati.

Inilah sunnatullah kebangkitan umat yang ditunjukkan oleh al‑Qur'an dan sunnah.

Nota Kaki

• 1. Hadith penyakit wahn, riwayat Abu Dawud (4297).