Susunan amal yang membina iman, jamaah, dan tamaddun.
29.0 Muqaddimah Bab
Bab sebelumnya telah menjelaskan bahawa kelemahan umat berpunca daripada penyakit wahn, iaitu cinta dunia dan takut mati. Penyakit ini menyebabkan manusia menggantungkan harapan kepada Asbab Fitrah dan Asbab Zulumat, lalu mengabaikan Asbab Mutlak yang Allah tetapkan melalui wahyu.
Namun mengetahui penyakit sahaja tidak mencukupi. Umat juga perlu mengetahui jalan pemulihan.
Dalam Islam, perubahan tidak berlaku secara rawak. Setiap amal mempunyai tertib yang telah ditunjukkan oleh para Nabi, dan tertib ini mencapai kesempurnaan dalam kehidupan Rasulullah ๏ทบ.
Kerana itu, amal dalam Islam tidak boleh disusun berdasarkan logik manusia atau strategi dunia semataโmata. Amal mesti mengikuti tertib wahyu.
AlโQurโan menegaskan bahawa Rasulullah ๏ทบ adalah contoh yang mesti diikuti dalam seluruh kehidupan umat.
โSesungguhnya pada diri Rasulullah itu terdapat contoh teladan yang baik bagi kamu.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa jalan perubahan umat bukanlah sesuatu yang perlu dicipta oleh manusia. Jalan itu telah ditunjukkan oleh Rasulullah ๏ทบ melalui: dakwah, mujahadah, sabar, pembinaan jamaah, dan kehidupan yang tunduk kepada Allah.
Bab ini akan menjelaskan tertib amal Tauhidi, iaitu susunan amal yang membina iman manusia, membentuk jamaah orang beriman, dan akhirnya melahirkan masyarakat yang tunduk kepada Allah.
Nota Kaki
- 1. Surah AlโAhzab 33:21.
29.1 Tauhid Sebagai Permulaan Semua Amal
Setiap perubahan dalam Islam bermula dengan tauhid. Tauhid bukan sekadar pengakuan bahawa Allah itu Tuhan, tetapi keadaan hati yang: menafikan kuasa semua makhluk, menetapkan bahawa kesan hanya datang daripada Allah, dan hidup dengan keyakinan penuh kepada janji Allah. Inilah makna sebenar kalimah ููุง ุฅููููฐูู ุฅููููุง ุงูููููู.
Kerana itu seluruh dakwah para Nabi bermula dengan menyeru manusia kepada tauhid.
โSesungguhnya Kami telah mengutus dalam setiap umat seorang rasul (yang menyeru): Sembahlah Allah dan jauhilah taghut.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa pembinaan masyarakat yang benar tidak bermula dengan sistem, politik atau ekonomi. Ia bermula dengan membetulkan hubungan manusia dengan Allah. Apabila tauhid hidup dalam hati manusia: pergantungan kepada makhluk akan hilang, manusia tidak lagi diperintah oleh dunia, keberanian dan pengorbanan akan muncul dalam kehidupan. Inilah sebabnya para Nabi memulakan dakwah mereka dengan membina tauhid dalam hati manusia. Daripada tauhid inilah lahir amal yang benar, jamaah yang kuat dan masyarakat yang diberkati.
Nota Kaki
- 1. Surah AnโNahl 16:36.
29.2 Iman Sebagai Tenaga Amal
Selepas tauhid dibetulkan, perkara yang seterusnya terbina dalam diri manusia ialah iman. Iman ialah kehidupan hati yang tunduk kepada Allah. Ia bukan sekadar pengetahuan atau pengakuan di lidah, tetapi rasa hati yang hidup kepada Allah โ rasa cinta, takut, harap dan tawakkal kepadaโNya. Apabila iman hidup dalam hati, ia menjadi tenaga yang menggerakkan amal manusia.
Kerana itu alโQurโan sering menyebut iman bersama amal soleh, menunjukkan bahawa amal yang benar lahir daripada iman yang hidup.
โSesungguhnya orangโorang yang beriman itu ialah mereka yang apabila disebut nama Allah, hati mereka berasa takut, dan apabila dibacakan kepada mereka ayatโayatโNya, iman mereka bertambah, dan kepada Tuhan mereka bertawakkal.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa iman bukan sesuatu yang statik. Ia boleh bertambah dan berkurang bergantung kepada keadaan hati manusia. Apabila iman kuat: manusia berani berkorban, manusia tidak takut kepada makhluk, manusia bersedia berjuang di jalan Allah. Sebaliknya apabila iman lemah, manusia akan mudah dikalahkan oleh cinta dunia dan ketakutan kepada makhluk.
Kerana itu Rasulullah ๏ทบ sentiasa menekankan bahawa iman perlu sentiasa diperbaharui. Baginda bersabda:
ุฅูููู ุงููุฅููู ูุงูู ููููุฎููููู ููู ุฌููููู ุฃูุญูุฏูููู ู ููู ูุง ููุฎููููู ุงูุซููููุจู ููุงุณูุฃููููุง ุงูููููู ุฃููู ููุฌูุฏููุฏู ุงููุฅููู ูุงูู ููู ูููููุจูููู ู
โSesungguhnya iman boleh menjadi usang dalam hati seseorang seperti pakaian yang menjadi usang. Maka mintalah kepada Allah agar memperbaharui iman dalam hati kamu.โ[2]
Dalam tertib amal Tauhidi, iman bukan sekadar matlamat, tetapi juga tenaga yang menggerakkan seluruh amal. Apabila iman hidup: dakwah akan hidup, mujahadah akan berlaku, sabar akan menjadi kuat, jamaah akan terbina. Kerana itu pembinaan iman merupakan langkah asas dalam perjalanan perubahan umat.
Nota Kaki
- 1. Surah AlโAnfal 8:2.
- 2. Riwayat alโTabarani dalam alโMuโjam alโKabir.
29.3 Dakwah: Amal Pertama Para Nabi
Selepas tauhid dibetulkan dan iman hidup dalam hati manusia, amal pertama yang lahir daripada iman ialah dakwah kepada Allah. Dakwah bukan sekadar menyampaikan maklumat agama. Dakwah ialah usaha mengajak manusia kembali kepada Allah, membetulkan pergantungan hati mereka, dan menghidupkan iman dalam kehidupan manusia.
Kerana itu seluruh sejarah para Nabi menunjukkan bahawa dakwah adalah amal pertama dalam perubahan manusia dan masyarakat.
โDan siapakah yang lebih baik perkataannya daripada orang yang menyeru kepada Allah, beramal soleh dan berkata: sesungguhnya aku termasuk dalam kalangan orangโorang Muslim.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa dakwah adalah percakapan terbaik dalam kehidupan manusia, kerana ia menghubungkan manusia dengan Allah. Dakwah bukan sekadar tugas para ulama atau pendakwah. Ia adalah tanggungjawab seluruh umat.
Rasulullah ๏ทบ bersabda:
ุจููููุบููุง ุนููููู ูููููู ุขููุฉู
โSampaikan daripadaku walaupun satu ayat.โ[2]
Dalam Kerangka 3 Asbab, dakwah adalah salah satu Asbab Mutlak yang paling penting, kerana melalui dakwah: iman dibina, hati manusia dibersihkan, masyarakat mula berubah. Inilah jalan yang dilalui oleh Rasulullah ๏ทบ di Makkah. Baginda tidak memulakan perubahan dengan membina sistem politik atau kekuatan ekonomi. Baginda memulakan perubahan dengan dakwah kepada manusia, sehingga iman hidup dalam hati para sahabat. Daripada iman yang hidup ini lahir pengorbanan, jamaah, dan akhirnya masyarakat yang tunduk kepada Allah. Kerana itu dakwah menjadi amal pertama dalam tertib perubahan Tauhidi.
Nota Kaki
- 1. Surah Fussilat 41:33.
- 2. Riwayat alโBukhari (3461).
29.4 Mujahadah: Harga Kebangkitan
Selepas dakwah bermula dan iman hidup dalam hati manusia, langkah seterusnya dalam tertib amal Tauhidi ialah mujahadah. Mujahadah bermaksud kesungguhan dan pengorbanan dalam menjalankan perintah Allah walaupun menghadapi kesusahan dan cabaran.
Iman yang sebenar tidak berhenti pada pengakuan. Ia akan menuntut manusia untuk berkorban. Pengorbanan ini boleh berlaku dalam pelbagai bentuk: pengorbanan masa, pengorbanan tenaga, pengorbanan harta, pengorbanan keselesaan, pengorbanan diri di jalan Allah.
Kerana itu alโQurโan mengaitkan jalan menuju petunjuk Allah dengan mujahadah.
โDan orangโorang yang bersungguhโsungguh berjuang di jalan Kami, pasti Kami akan tunjukkan kepada mereka jalanโjalan Kami.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa hidayah yang lebih tinggi datang selepas manusia bersungguhโsungguh berusaha di jalan Allah. Dalam sejarah para Nabi, perubahan besar dalam masyarakat sentiasa melalui fasa mujahadah. Para sahabat Rasulullah ๏ทบ juga melalui proses pengorbanan yang panjang: mereka meninggalkan kampung halaman dalam hijrah, mereka mengorbankan harta, mereka menghadapi tekanan dan penentangan masyarakat, mereka bersabar dalam kesusahan di jalan Allah. Melalui mujahadah ini, iman mereka menjadi semakin kuat dan hati mereka semakin bergantung kepada Allah.
Dalam Kerangka 3 Asbab, mujahadah adalah proses yang membersihkan hati daripada pergantungan kepada dunia. Apabila manusia mengorbankan: harta, masa, diri, demi Allah, cinta dunia akan keluar dari hati dan digantikan dengan cinta kepada Allah. Inilah sebabnya mujahadah menjadi harga sebenar kebangkitan umat.
Nota Kaki
- 1. Surah AlโโAnkabut 29:69.
29.5 Sabar: Kekuatan Dalam Perjalanan Dakwah
Selepas dakwah dan mujahadah bermula, amal yang seterusnya dalam tertib Tauhidi ialah sabar. Sabar ialah kekuatan hati untuk terus istiqamah dalam ketaatan kepada Allah walaupun menghadapi ujian, kesusahan dan penentangan.
Dalam perjalanan dakwah, sabar bukan pilihan tetapi keperluan yang pasti. Setiap usaha untuk menghidupkan agama Allah akan menghadapi cabaran daripada: hawa nafsu manusia, tekanan masyarakat, penentangan golongan yang tidak mahu berubah.
Kerana itu alโQurโan sering mengaitkan kejayaan dengan sabar.
โDemi masa. Sesungguhnya manusia berada dalam kerugian. Kecuali orangโorang yang beriman, beramal soleh, saling berpesan dengan kebenaran dan saling berpesan dengan kesabaran.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa sabar adalah sebahagian daripada jalan keselamatan manusia. Dalam sejarah para Nabi, sabar sentiasa menjadi unsur penting dalam dakwah. Nabi Nuh ุนููู ุงูุณูุงู berdakwah kepada kaumnya selama beratusโratus tahun walaupun menghadapi penolakan yang berterusan.[2] Rasulullah ๏ทบ dan para sahabat juga melalui pelbagai ujian di Makkah: penghinaan, tekanan sosial, penyeksaan, pemulauan ekonomi. Namun mereka terus bersabar dan istiqamah dalam dakwah.
Dalam Kerangka 3 Asbab, sabar ialah kekuatan yang memastikan manusia tidak kembali kepada pergantungan kepada sebabโsebab dunia ketika menghadapi kesusahan. Sabar mengekalkan hati manusia agar terus bergantung kepada Allah walaupun keadaan zahir kelihatan sukar. Kerana itu sabar menjadi kekuatan utama dalam perjalanan dakwah dan mujahadah.
Nota Kaki
- 1. Surah AlโโAsr 103:1โ3.
- 2. Lihat Surah AlโโAnkabut 29:14.
29.6 Jamaah: Amal Tidak Boleh Bersendirian
Selepas tauhid dibetulkan, iman hidup, dakwah berjalan, mujahadah dilakukan dan sabar diamalkan, tertib amal Tauhidi seterusnya ialah terbentuknya jamaah orang beriman. Islam tidak dibina melalui usaha individu yang terpisah. Ia dibina melalui amal ijtimaโi, iaitu usaha bersama manusia yang bersatu atas iman dan ketaatan kepada Allah.
Kerana itu alโQurโan menegaskan kepentingan kesatuan umat.
โDan berpeganglah kamu semua kepada tali Allah, dan janganlah kamu berpecahโbelah.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa kekuatan umat terletak pada kesatuan hati dan amal. Dalam sejarah Islam, jamaah yang pertama terbina melalui hubungan antara Muhajirin dan Ansar di Madinah. Muhajirin meninggalkan kampung halaman mereka demi agama, manakala Ansar menyambut mereka dengan kasih sayang dan pengorbanan. Melalui kesatuan ini lahir sebuah masyarakat yang kuat dan saling membantu.
Allah memuji hubungan ini dalam alโQurโan:
โDan orangโorang yang telah menetap di Madinah serta beriman sebelum kedatangan mereka mencintai orangโorang yang berhijrah kepada mereka.โ[2]
Ayat ini menunjukkan bahawa jamaah bukan sekadar struktur organisasi. Jamaah ialah hubungan iman antara hati manusia. Dalam Kerangka 3 Asbab, jamaah penting kerana iman manusia mudah menjadi lemah apabila seseorang hidup bersendirian. Sebaliknya apabila manusia berada dalam jamaah: iman saling menguatkan, amal menjadi lebih tersusun, dakwah menjadi lebih luas, masyarakat mula berubah. Kerana itu Rasulullah ๏ทบ membina para sahabat bukan sahaja sebagai individu beriman, tetapi sebagai jamaah yang hidup bersama dalam iman dan amal. Daripada jamaah inilah lahir masyarakat Madinah yang menjadi contoh pertama tamaddun Islam.
Nota Kaki
- 1. Surah ฤli โImrฤn 3:103.
- 2. Surah AlโHashr 59:9.
29.7 Syura: Kaedah Kepimpinan Tauhidi
Apabila jamaah terbina, kehidupan bersama memerlukan satu kaedah untuk membuat keputusan dan mengurus urusan umat. Dalam tertib amal Tauhidi, kaedah ini ialah syura. Syura bermaksud bermesyuarat dalam urusan bersama untuk mencari keputusan yang paling mendekati kebenaran dengan panduan wahyu dan kebijaksanaan jamaah.
AlโQurโan menyebut syura sebagai salah satu sifat utama orang beriman.
โDan urusan mereka diputuskan melalui syura antara mereka.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa kehidupan umat Islam tidak dibina melalui keputusan individu semataโmata, tetapi melalui musyawarah dalam jamaah. Rasulullah ๏ทบ sendiri sering bermesyuarat dengan para sahabat walaupun baginda menerima wahyu. Dalam peristiwa Perang Uhud, baginda bermesyuarat dengan para sahabat tentang cara menghadapi musuh.[2] Ini menunjukkan bahawa syura bukan sekadar kaedah pentadbiran, tetapi tertib kehidupan jamaah dalam Islam.
Dalam Kerangka 3 Asbab, syura adalah sebahagian daripada Asbab Mutlak, kerana ia datang daripada wahyu dan diamalkan oleh Rasulullah ๏ทบ. Melalui syura: hati manusia dipelihara, kesatuan jamaah terjaga, keputusan dibuat dengan lebih hikmah. Syura juga melatih manusia untuk meninggalkan ego dan kepentingan diri, lalu meletakkan kepentingan agama dan jamaah di atas kepentingan individu. Kerana itu dalam tertib amal Tauhidi, syura menjadi kaedah kepimpinan yang menjaga kesatuan umat dan kelangsungan dakwah.
Nota Kaki
- 1. Surah AshโShura 42:38.
- 2. Lihat kisah syura sebelum Perang Uhud, disebut dalam Surah ฤli โImrฤn 3:159.
29.8 Suasana Iman dalam Masyarakat
Apabila jamaah terbina dan syura berjalan, tertib amal Tauhidi akan melahirkan satu perkara yang sangat penting, iaitu suasana iman dalam masyarakat. Iman tidak hidup hanya melalui pengetahuan atau teori. Iman hidup melalui suasana yang dipenuhi amal kepada Allah.
Kerana itu dalam kehidupan Rasulullah ๏ทบ, masjid menjadi pusat kehidupan umat. Masjid bukan sekadar tempat solat, tetapi tempat di mana: iman dibina, alโQurโan diajarkan, dakwah dijalankan, jamaah berkumpul, masyarakat dibentuk.
โDi rumahโrumah (masjid) yang Allah izinkan untuk dimuliakan dan disebut di dalamnya namaโNya.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa masjid adalah tempat yang Allah pilih untuk menghidupkan iman manusia. Dalam masyarakat yang dibina oleh Rasulullah ๏ทบ, masjid menjadi gelanggang kehidupan umat. Di situlah para sahabat: belajar alโQurโan, mendengar nasihat Rasulullah ๏ทบ, bermesyuarat, merancang dakwah, membina persaudaraan. Suasana ini menjadikan iman sentiasa hidup dalam kehidupan masyarakat.
Selain masjid, rumahโrumah para sahabat juga menjadi tempat yang dipenuhi dengan amal. Rasulullah ๏ทบ mengingatkan supaya rumah tidak dibiarkan kosong daripada zikir dan ibadah. Baginda bersabda:
ููุง ุชูุฌูุนููููุง ุจููููุชูููู ู ู ูููุงุจูุฑู
โJanganlah kamu menjadikan rumahโrumah kamu seperti kubur.โ[2]
Hadith ini menunjukkan bahawa rumah orang beriman perlu hidup dengan: solat, zikir, tilawah alโQurโan, dan amal yang mengingatkan kepada Allah. Dalam Kerangka 3 Asbab, suasana seperti ini merupakan Asbab Mutlak Asli yang sangat kuat dalam membina iman manusia. Apabila masyarakat dipenuhi dengan suasana iman: hati manusia menjadi lembut, amal menjadi mudah, dakwah menjadi hidup, dan masyarakat berubah secara semula jadi. Inilah suasana yang wujud dalam masyarakat Madinah pada zaman Rasulullah ๏ทบ. Daripada suasana iman inilah lahir masyarakat yang kuat dan tamaddun yang diberkati oleh Allah.
Nota Kaki
- 1. Surah AnโNur 24:36.
- 2. Riwayat Muslim (777).
29.9 Sistem Lahir Daripada Amal
Apabila iman hidup dalam hati manusia, dakwah berjalan, mujahadah dilakukan, jamaah terbina dan suasana iman wujud dalam masyarakat, satu perkara penting akan berlaku secara sunnatullah: sistem akan lahir daripada amal manusia yang tunduk kepada Allah. Ini merupakan prinsip penting dalam Kerangka 3 Asbab. Sistem yang adil tidak boleh dibina secara terpisah daripada manusia yang beriman. Sistem yang benar lahir daripada masyarakat yang hidup dengan iman dan amal soleh.
Kerana itu Rasulullah ๏ทบ tidak memulakan perubahan dengan membina struktur politik atau sistem pentadbiran terlebih dahulu. Baginda memulakan perubahan dengan membina manusia. Apabila manusia berubah, masyarakat berubah. Apabila masyarakat berubah, sistem akan terbina secara semula jadi.
AlโQurโan menjelaskan bahawa perubahan masyarakat bermula daripada perubahan dalam diri manusia.
โSesungguhnya Allah tidak akan mengubah keadaan sesuatu kaum sehingga mereka mengubah apa yang ada dalam diri mereka.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa perubahan dalam sistem masyarakat bukan bermula dengan struktur luar, tetapi dengan perubahan dalam hati manusia. Apabila hati manusia tunduk kepada Allah: keadilan akan muncul dalam urusan manusia, amanah akan menjadi asas kepimpinan, kerjasama akan menggantikan permusuhan. Daripada keadaan ini akan lahir pelbagai sistem dalam masyarakat, seperti sistem keadilan, sistem pendidikan, sistem ekonomi, sistem keluarga, sistem pemerintahan. Sistemโsistem ini bukan dibina melalui paksaan atau teori semataโmata. Ia lahir secara sunnatullah daripada manusia yang hatinya tunduk kepada Allah. Inilah yang berlaku dalam masyarakat Madinah yang dibina oleh Rasulullah ๏ทบ. Dalam masa yang singkat, masyarakat yang sebelumnya berpecah dan dipenuhi permusuhan berubah menjadi masyarakat yang adil, bersatu dan saling membantu. Perubahan ini berlaku kerana iman hidup dalam hati manusia, dan daripada iman itu lahir sistem yang membawa rahmat kepada masyarakat.
Nota Kaki
- 1. Surah ArโRaโd 13:11.
29.10 Tamaddun Tauhidi
Apabila iman hidup dalam hati manusia, dakwah berjalan, mujahadah dilakukan, sabar diamalkan, jamaah terbina, syura berjalan dan suasana iman wujud dalam masyarakat, maka satu hasil besar akan muncul secara sunnatullah: lahirnya tamaddun Tauhidi. Tamaddun Tauhidi bukan sekadar kemajuan material seperti pembangunan bandar, teknologi atau kekuatan ekonomi. Tamaddun Tauhidi ialah kehidupan manusia yang tunduk kepada Allah dalam seluruh aspek kehidupan.
Dalam tamaddun seperti ini: iman menjadi asas kehidupan, keadilan menjadi prinsip masyarakat, amanah menjadi asas kepimpinan, dan rahmat menjadi hubungan antara manusia.
Allah menjelaskan bahawa umat Islam diciptakan untuk membawa kebaikan kepada manusia.
โKamu adalah umat terbaik yang dilahirkan untuk manusia; kamu menyuruh kepada kebaikan, mencegah kemungkaran dan beriman kepada Allah.โ[1]
Ayat ini menunjukkan bahawa keunggulan umat Islam bukan pada kekuatan dunia semataโmata, tetapi pada iman dan amal yang membawa kebaikan kepada manusia. Sejarah menunjukkan bahawa tamaddun Islam yang paling jelas ialah masyarakat Madinah yang dibina oleh Rasulullah ๏ทบ. Dalam masyarakat tersebut: manusia bersaudara tanpa mengira asal usul, keadilan ditegakkan, orang miskin dipelihara, dan agama menjadi pusat kehidupan. Semua ini tidak bermula dengan pembinaan sistem atau kuasa politik. Ia bermula dengan pembinaan iman dalam hati manusia. Apabila iman hidup, manusia berubah. Apabila manusia berubah, masyarakat berubah. Dan apabila masyarakat tunduk kepada Allah, lahirlah tamaddun yang membawa rahmat kepada seluruh manusia. Inilah tamaddun Tauhidi yang dibina oleh Rasulullah ๏ทบ dan para sahabat.
Nota Kaki
- 1. Surah ฤli โImrฤn 3:110.
29.11 Rumusan Bab
Bab ini menjelaskan bahawa perubahan umat tidak berlaku secara rawak, tetapi melalui tertib amal Tauhidi yang telah ditunjukkan oleh para Nabi dan disempurnakan oleh Rasulullah ๏ทบ.
Tertib ini bermula dengan tauhid, iaitu membetulkan pergantungan hati manusia kepada Allah. Daripada tauhid lahir iman yang hidup dalam hati manusia. Apabila iman hidup, manusia akan bergerak dalam dakwah, bersungguhโsungguh dalam mujahadah, dan terus istiqamah melalui sabar. Daripada amalโamal ini terbina jamaah orang beriman yang hidup dengan kesatuan hati dan amal.
Jamaah ini mengurus kehidupan mereka melalui syura, sehingga hubungan antara manusia dipelihara dan keputusan dibuat dengan hikmah. Apabila kehidupan masyarakat dipenuhi dengan amal kepada Allah, lahirlah suasana iman yang menghidupkan hati manusia. Daripada suasana iman ini, sistem dalam masyarakat akan terbina secara sunnatullah daripada manusia yang hatinya tunduk kepada Allah. Akhirnya daripada manusia, masyarakat dan sistem yang tunduk kepada Allah, lahirlah tamaddun Tauhidi yang membawa rahmat kepada manusia.
Inilah jalan yang dilalui oleh Rasulullah ๏ทบ dan para sahabat. Ia bukan sekadar teori, tetapi sunnatullah yang terbukti dalam sejarah. Apabila umat kembali kepada tertib amal ini, maka kebangkitan umat akan berlaku semula dengan izin Allah.
Nota Kaki
- 1. Lihat Surah AlโAhzab 33:21 tentang Rasulullah ๏ทบ sebagai teladan terbaik bagi umat.